Li gorî çavkanîyên fermî, Serokê Amerîkayê Donald Trump bêyî şêwra bi rêveberên Ewropayê re bi Serokê Rûsyayê Vladimir Putin re telefonî peyivîye û dest bi muzakereyên aştîyê kirîye. Piştî vê peywendîyê, Trump bi Serokê Ukraynayê Volodymyr Zelensky re jî peyivîye.

Trump û Putin 90 deqe peyivîn

Di peywendîya telefonî de ku 90 deqe dom kirîye, Trump û Putin li ser mijarên wek Ukrayna, Rojhilata Navîn, teknolojîya sûnî, enerjî û hêza dolarî peyivîne. Ev cara yekem e ku herdu serok piştî êrîşa Rûsyayê ya ser Ukraynayê di sala 2022an de hevdîtineka wiha dirêj pêk tînin.

Putinî pesnê Trump daye

Li gorî daxuyanîya Trump li ser tora civakî ya Truth Social, Putin dirûşmeya hilbijartinê ya Trump “AQILÊ HEVPAR” pesnandîye. Trump gotîye ku her du alî jî bi xurtî bawerî bi vê dirûşmeyê tînin.

Serdanên dualî tên plankirin

Trump ragihandîye ku her du serok li ser serdanên dualî li hev kirine û dê “bi nêzîkî” bi hev re kar bikin. Ew ê di demeka nêzîk de hev bibînin û li ser vê yekê biaxivin.

Ewropa ji pêvajoyê dûr hatîye hiştin

Rêveberên Ewropayê ji vê peywendîyê berê haydar nebûne û ev yek bûye sedema nîgeranîyê. Ev tevger nîşan dide ku Trump mijarê wek pirsgirêkeka dualî ya di navbera Amerîka û Rûsyayê de dibîne.

Çavkanî:

Le Monde
Botan Times
Piotr Smolar

Alîkarîyên jiyanî li cîhanê sekinîne, soza Rubio pûç derketîye – New York Times

Li gorî çavkanîyên fermî, alîkarîyên mirovî yên Amerîkayê li seranserî cîhanê hatine sekinandin. Wezîrê Derve Marco Rubio di meha borî de soz dabû ku dê alîkarîyên jiyanî berdewam bikin, lê ev soz pûç derketîye.

Rêveberîya Trump alîkarîyan bi temamî asteng dike

Rêveberîya nû ya US AID’ê biryar daye ku hemû alîkarîyên mirovî bên sekinandin. Li gorî belgeyeka ku ketîye destê New York Times’ê, berpirsên bilind ên Buroya Tenduristîya Global ferman girtine ku hemû destûrên nû bên rawestandin.

Elon Musk dest danîye ser sîstema dravî

Musk, ku ji alîyê Serok Trump ve hatîye wezîfedarkirin, sîstema dravî ya bi navê Phoenix’ê kontrol kirîye. Ev sîstem ji bo şandina alîkarîyan tê bikaranîn û ji çend hefteyan ve girtî ye.

Rêxistinên alîkarîyê nikarin xebatkarên xwe bişînin

Konseya Penaberên Norwêcî ragihandîye ku ji ber sekinandina pergala dravî, ew nikarin xebatkarên xwe bişînin welatên wek Ukrayna, Afxanistan û Sudanê. Rêxistinê dîyar kirîye ku dê di dawîya sibatê de neçar bimînin hemû xebatên xwe rawestînin.

Hin alîkarî di depoyên cîhanê de asê mane

Li gorî dozeka dadgehê, şirketa Chemonics ragihandîye ku alîkarîyên tenduristîyê bi nirxê 250 milyon dolarî di depoyên li seranserî cîhanê de asê mane. Şirketê sêyê didoyê xebatkarên xwe yên li Amerîkayê bişînin betlaneyeka mecbûrî.

Trump kontrolkerê giştî yê USAID’ê ji kar dûr xistîye

Rêveberîya Trump, Paul K. Martin ji wezîfeya xwe ya kontrolorîya giştî ya USAID’ê dûr xistîye. Ev biryar piştî ku Martin raporeka rexneyî derbarê xetereyên kêmkirina karmend û cemidandina mesrefan de weşandîye, hatîye girtin.

Çavkanî:

The New York Times
Botan Times
Karoun Demirjian
Michael Crowley
Edward Wong
Stephanie Nolen

—–

Urdin û Misir li hember planên Trump ên derbarê Xezeyê de li çareserîyên nû digerin – New York Times

Li gorî çavkanîyên fermî, Urdin û Misir hewl didin ku planên Trump ên derbarê bicihkirina du milyon Filistînîyên Xezeyê de asteng bikin. Her du welatan jî ev plan wek tehdîdeka mezin dîtine û dest bi hewldanên alternatîf kirine.

Çavkanî:

The New York Times
Botan Times
Vivian Yee
Alissa J. Rubin

——-

Piştî telefona Trump û Putin Ewropa şaş maye – France 24

Li gorî çavkanîyên fermî, Serokwezîrê Almanyayê Olaf Scholz daxwaza aştîya bi zorê ya ji bo Ukraynayê red kirîye. Ev daxuyanî di demekê de hatiye dayin ku piştî ku Serokê Amerîkayê Donald Trump bi Serokê Rûsyayê Vladimir Putin re telefonî peyivîye û biryara destpêkirina mûzakereyan daye.

Ewropa dixwaze di muzakereyan de cih bigire

Welatên Ewropayê piştî biryara Trump a derbarê destpêkirina muzakereyan de xwestine ku di pêvajoya aştîyê de cih bigirin. Wan dîyar kirîye ku her cure biryar dê bandorê li ser ewlehîya parzemînê bike.

Scholz li dijî aştîya bi zorê derketîye

Serokwezîrê Almanyayê Scholz di hevpeyvîneka bi Politico re gotîye ku divê şerê Ukraynayê bi aştîya zorê bi dawî nebe. Wî dîyar kirîye ku ew ê li dijî vê yekê bisekinin.

Wezîrê Parastinê yê Fransayê hişyarî da

Wezîrê Parastinê yê Fransayê Sébastien Lecornu hişyarî daye ku NATO di demeka dijwar de ye. Wî gotîye ku NATO hevpeymana herî xurt a dîrokê ye, lê pirsîyar ev e: “Gelo 10-15 sal şûnde jî dê holê be an?”

France 24
Botan Times

——-

Lihevkirina Hamas û Îsraîlê berdewam dike, dîlên Xezeyê dê werin berdan – Al Jazeera

Li gorî daxuyanîya Hamas û rayedarên navbeynkar, lihevkirina di navbera Hamas û Îsraîlê de dê berdewam bike. Hamas ragihandîye ku ew ê li gorî dema dîyarkirî dîlan berde û agirbestê biparêze.

Netanyahu gef xwarîye

Serokwezîrê Îsraîlê Netanyahu gef xwarîye ku heke dîl heta roja şemîyê neyên berdan, ew ê êrîşên li ser Xezeyê ji nû ve dest pê bikin. Wezîrê Parastinê yê Îsraîlê Israel Katz jî heman gef dubare kirîye.

Hamas li Qahîreyê civîya

Berpirsên Hamasê li paytexta Misirê Qahîreyê bi navbeynkarên Misir û Qeterê re civîyan. Wan astengîyên li pêşîya lihevkirinê, bi taybetî qedexeya Îsraîlê ya li ser anîna amûrên giran û xanîyên mobîl ên ji bo Xezeyê, gotûbêj kirine.

Çavkanî:

Al Jazeera
Botan Times
Nils Adler
Maziar Motamedi

Ji ber krîza aborî ti xebatkarên daîmî yên Botan Timesê nînin. Murat Bayram bi dildarî weşanê didomîne. Heger hûn bixwazin em li ser pêyan bimînin piştgirîya me bikin. Ji bo piştgirîyê bibin abone. Ji 200 hezar xwendevanên me û 5 hezar şopînerên qenala me ya YouTubeyê li ser hev 500 kes bibin abone em dikarin li ser pêyan bimînin.