“Belkî îşev binive: Realîstîya rojnamegerîyê ye”

  • 01/12/2023
“Belkî îşev binive: Realîstîya rojnamegerîyê ye”
Engin Ölmez Fotoğrafı

Engin Ölmez

01/12/2023

Ahmed Kanî, di çarçoveya bernameya Wêjegeh Amedê ya bi navê Yazarin Günü (Rojên Nivîskaran) da gotara xwe pêşkêş kir.

Gotûbêj 29ê Mijdarê li Amedê, li Wêjegeh Amedê saet 18:00an da pêk hat. Gotûbêjê bi pêşkêşîya nivîskar û weşanger Lal Laleşî dest pê kir. Ahmet Kanî di mînaka kitêba Murad Bayramî ya bi navê Belkî îşev binive da li ser mijara Rojnamegerîya Edebî sekinî. Çendîn rojnamager, akademîsyen û nivîskar jî beşdarî bernameyê bûn.

Ahmed kanî di destpêka axaftina xwe da, bi perspektîfeka berfireh li ser têgeha Rojnamegerîya Edebî û kurtedîroka bikaranîna wê têgehê sekinî. Piştî destpêkeka giştî, Ahmed Kanî li ser Belkî îşev binive axivî.

Ahmed Kanî balê dikêşe ser bikaranîna ewil ya têgeha Rojnamegerîya Edebî. Kanî destnîşan dike ku cara ewil ew têgeh bi berhema nivîskar û rojnameger Daniel Defoe ya bi navê Rojnivîska Sala Kulê (weba) derketîye meydanê. Wî bal kêşa ser wê yekê ku rojnamegerîya Edebî, nîvê duyem yê sedsala 19an, Tom Wolfe bi navê Rojnamegerîya Nû bi nav kirîye. Ew lê zêde dike ku Rojnamegerîya Edebî di akademîyê da, salên 1980yan kemilî ye.

Berhema Belkî îşev binive sala 2018yan ji weşanên Avestayê çap bûye. Kitêb ji 25 çîrok û 25 wêneyan pêk tê ku her wêneyek neynika çîroka xwe ye. Berhem, yek ji nimûneyên Rojnamegerîya Edebî ya kurdî ye. Ev berhem şahidîya şerê bajaran yê 2015-2016yan e ku ji bo gelek xebat, nûçe û lêkolînan wekî çavkanîya sereke ya şerî hatîye bikaranîn.

Ahmed Kanî beyan dike ku Belkî îşev binive di asta navneteweyî da mînaka rojnamegerîya edebî ya kurdî ye. Kanî destnîşan dike ku Bayramî bi devoka herêma Cizîrê bi awayekî herikbar berhema xwe nivîsîye. Herweha Kanî dîyar dike ku kitêb ji alîyê honak û realîstîya rojnamegerîya edebî ve gelek xalên rojnamegerîya edebî tîne cih.

Kanî honaka berhema Bayramî dişibîne honakeka xurt ya romaneka edebî. Ew dema vê yekê tîne ziman, lehengên rasteqîn yên berhemê destnîşan dike ku wekî nimûne jî yek ji lehengên berhemê Tahir Elçî nîşan dide.

Kanî ji bo piştrastkirina honekeka xurt yek ji çîrokên berhemê ya bi navê Ji Bîr Neke destnîşan dike û çîrokê dibêje.

“Rojnameger çawa ku li xwe hesiya balafir li asîmanan bû. Hewl da hindiktir bitirse. Destê wî direcifî. Deftera xwe ji kîsikê kursiyê pêşiyê derêxist. Dest avêt qelema di berîka xwe de. Pêşiyê nivîsî: ‘Ji bîr neke! Te çi dîtin û çi nenivîsîn: War xerabûn, çîrokên êşê li şuna wan ava bûn, ne meşa me ne êşên me sekinîn: Hirçika dayikekê, pirteqalên bapîrekî, bavê qulên dîwaran dadigirt, êşên rojnamegeran…’

Ji kitêba Belkî îşev binive

Kanî ji bo giringî û naveroka bihêz ya berhemê wiha beyan dike ku Belkî îşev binive (124 rûpel) bi naveroka xwe bi qasî romaneka 500 rûpelî bitesîrtir e.

Şîrove*

%d