١٩٦٥: د قەیدێن وەزارەتا ناڤخوەیی یا تركیەیێ دە ناڤێ ڕۆبۆزكێ “ڕۆبۆزك” ە

28/12/2024

ب ئێرشا بالافرێن شەڕی یێن تركیەیێ یا ل سەر گوندێ ڕۆبۆزكێ د ٢٨ێ كانوونا پێشیێ یا ٢٠١١ێ دە، ٣٤ كەس هاتنە كوشتن. ١٧ ژ وان زارۆك بوون. ئەڤ بویەرەكا وەلێ یە كو بەشەك ژ بیرا جڤاكی یا كوردان ە، پارچەیەك ژ تاریخا مە یا دلكول ە.

لێ ناڤێ ڕۆبۆزکێ وه‌ک ڕۆبۆسکی به‌لاڤ بوو.

گەلەك كێم خوەدان-قەلەمێن بۆتی هەنە كو بكارن بەحسا گوند و باژارێن خوە بكن. گەلەك كێم كەسێن خەمێ ژ ڕاستنڤیسینا ناڤ و جهێن مە دخون هەنە. ژ بەر وێ ئەز وەك بەرپرسیاریا خوە دبینم كو هەر جار خەلەتیێن ل سەر ناڤێن مە ڕاست بكم. هەكە ئەم ناڤەكێ خەلەت ل بویەرەكێ بكن ئەم ێ چاوا وێ ب خوە ڕاست بینن بیرا خوە. ژ بەر كو ناسین و هەڤ-ناسین ژ ناڤی دەست پێ دكە.

شائرێ ژ بۆتانێ بەركەن بەرەح د شەیرا خوە یا ل سەر ڕۆبۆزكێ دە هۆلێ گۆتیە:

ڕۆبۆزكێ

د شەڤتاریەكێ دە،

وەك گەنمێ ل بن جەرجەرەیێ

ئەم پەرچقین و بەلاڤ بوون

“بێگومان دەولەتێ قەیدێن هەر تشتی گرتنە. لێ ئەو بخوازە ئەم چ ببینن یانی چ كێری وێ بێ وێ نیشانی مە دكە.”

مالمیسانژی ب ڤان گۆتنان دەست ب پانەلەكا خوە كربوو.

سەرۆككۆمارێ ئیرۆ یێ تركیەیێ، رەجەپ تەییپ ئەردۆغانی ژی گۆتبوو “هەگەر ل كوردستانێ بنێرن دێ ل زابتێن مەجلیسێ ببینن… ل عوسمانیان دێ ببینن ڕۆژهلات و باشوور-ڕۆژهلات ئەیالەتا كوردستانێ یە.” (ئائا، ٢٠١٣)

بێگومان ژ بۆ بەرژەوەندیێن خوە دەولەتێ ئاگاهیێن ڕاست ئێن ل سەر مە گوند و باژارێن مە ژی نڤیسینە. ل گۆر سەرژماریا گشتی یا ١٩٦٥ێ هاتی كرن ل گوندێ ڕۆبۆزكێ ٣٨٥ كەس دژیان.

د قەیدان دە ناڤێن تركی هاتنە نڤیسین و د ناڤ كەڤانەكێ دە ناڤێن كوردی هاتنە نڤیسین.

ژ بەر كو تام د ناڤا گوندی دە ئاڤەك دەرباس دبە ب زمانێ تركی ناڤێ ئۆرتاسو (ئۆرتا: ناڤ، سو: ئاڤ، ئۆرتاسو: ناڤ ئاڤ).

بەلاڤبوونا ڤێ خەلەتیێ ل ئاستەكا بلند ە. ٢٠٢٢یێ ئەز دگەل رۆژنامەگەرەكی و زماناسەكا ژ ئەمەریكایێ هاتی چووم ڕۆبۆزكێ. هن كەسان د ئاخفتنا خوە دە ژی گۆتن “ڕۆبۆسكی” دەما من ئەو سەكناندن و ژ وان پرسی: ما هوون ژی دبێژن ڕۆبۆسكی، وان گۆت نا خەلك وەسا فێم دكن.

هەتا كو ل تابەلایەكا جهێ گۆرستانێ نیشان ددە ژی “ڕۆبۆسكی” هاتیە نڤیسین. ئەڤ هەلوەستەكا خەریب ە كو كەسێن ژ دەرڤە دەما ناڤێ مە خەلەت دبێژن ئەم ژی گۆتنا وان ل سەر یا خوە رە قەبوول دكن.

ئەز ژ “گوندكێ مەلە دەروێشی” مە، پاشێ بوویە “گوندكێ مەلایی” – “گوندكێ مەلی” و پاشێ گوندك. گەلەك ئەجێب ە كو دەما كەسێن سیاسی تێن گوندێ مە دبێژن “گوندكێ مەلێ” و رۆژنامەگەر ژی وەلێ دنڤیسن. لێ ئەڤ تاریخكوژیا ناڤێ مە یە!

ڕۆ-بۆز-ك چ یە؟

ڕۆ/ڕۆبار: ئاڤا ژ چەمی بچووكتر ە بۆز: ڕەنگەكێ ل نێڤبەرا سپی و گەوری دە یە ك: پاشگرا بچووككرنێ ئان ژی بناڤكرنێ یە (وەك گرك: گرەكێ بچووك ە، ئەو هەڤیرێ كو مرۆڤ ب دەستەكێ دكارە بگرە گرك ە. گرك ناڤەك ە.)

ڕۆبۆزكی چ یە؟

ئەو كەسێن كو ژ ڕۆبۆزكێ نە ڕۆبۆزكی نە. وەك: دهۆكی، جزیری، مێردینی.

ڕۆبۆزگی چ یە؟

خەلكێ بۆتانێ ژ بۆ سڤككرنا ئاخفتنێ پرانیا “ك”یێن پاشیێ وەك “گ” دبێژن. خەلكێن گوندكی دبێژن “ئەم گوندگی نە” یێن ڕۆبۆزكێ ژی د ئاخفتنا رۆژانە دە دبێژن “ئەم ڕۆبۆزگی نە”

ڕۆبۆسكی چ یە؟

هەر دیسا د سڤك-ئاخفتنا رۆژانە دە، گەلەك جاران “ز” و “س” دكارن جه بگوهەرن. ژ خوە خەلكێن ڕۆبۆزكێ دەما كو دئاخڤن مرۆڤ گەلەك جاران ژ هەرفا “ز”یێ زێدەتر هەرفا “س”یێ دبهیسە. وەك: ئەز ڕۆبۆسكی مە “س”، ئەز ژ گوندێ ڕۆبۆزگێ مە “گ”. هەر دیسا هەردو گوهۆرتن ب هەڤ رە ت جاران نایێ گۆتن. یانی ئەو كەسێن دبێژن “ئەز ڕۆبۆسكی مە” هەروەها دبێژن: “ئەز ژ گوندێ ڕۆبۆزگێ مە” نابێژن “ئەز ڕۆبۆسگییێ مە” ئان ژی “ئەز ژ گوندێ ڕۆبۆسگێ مە.”


sitesinden daha fazla şey keşfedin

Subscribe to get the latest posts sent to your email.

Murat Bayram

Avakarê Botan International û Botan Timesê ye.

Bayramî ji bilî medyaya kurdî ji bo The New York Times, The Guardian, Al Jazeera International, Deutsche Welle û Middle East Eyeyê kar kiriye.

Wî li bernameya fellowshipê ya Rojnamegerîya Dîjîtal ya Zanîngeha Oxfordê(Enstîtûya REUTERSî ya Xebatên Rojnamegerîyê) û li bernameya "lihevguhertina zanînê" li rojnameya The Guardianê li Ingilîzîstanê û Acadêmie Franceyê perwerde standiye.

Zanîngeha Kalîforniayê ya Los Angelesê(UCLA) xelata “Nivîsîna herî afrînêr û orjînal” û Yekîtîya Rojnamegerên Başûrê Rojhilatî xelata “Rojnamegerê salê” daye wî.

Nivîskarê “belkî îşev binive”yê ye (Weşanxaneya Avestayê, 2018). Ew yek ji nivîskarên Ferhenga Nûçegihanîya Zayenda Civakî: Kurdî-Tirkî û wergêrê 11 kitêban e. Wî edîtoriya 52 kitêban kiriye.

Weşana berê

1965: Di qeydên Wezareta Navxweyî ya Tirkiyeyê de navê Robozikê “Robozik” e

Weşana paşê

Klîba “Keştîya Bayê” di weşanê de ye: Selîm Temo nivîsiye Mem Ararat xwendiye